Monday, August 3, 2020

A Serious Case of Parasitic Infection. Gnathostomiasis. Bệnh Nhiễm Giun Đầu Gai




A Serious Case of Parasitic Infection
Dung X. Dinh, M.D., Giang N. Trinh, D.Ph, Thomas D. Le, Ph.D.


Tóm Lược
Ký sinh trùng sống nhờ trên một ký chủ (hay sinh vật) sống khác như súc vật và người. Ký sinh trùng sống với ký chủ, lấy thực phẩm từ ký chủ nhưng không góp phần vào sinh hoạt của ký chủ. Một số ký sinh trùng gây kích thích và trở ngại cho các chức năng cơ thể, một số tiêu hủy mô của ký chủ, và phóng thích độc tố gây tổn hại và bệnh tật cho ký chủ.
Bài viết này đề cập đến trường hợp một du khách người Mỹ gốc Việt trong một chuyến du lịch về Việt Nam, đã nhiễm phải bệnh giun đầu gai (Gnathostomiasis) gây nên bởi một loại ký sinh trùng đặc biệt do bệnh nhân ăn sống trái tim rắn hổ mang. Ký sinh trùng Gnathostoma spinigerum, một loại giun tròn đ&Fiction and Moreu có móc đã xâm nhập qua đường tiêu hóa gây nhiều biến chứng như đau vùng gan, nổi mày đay ở chân, sốt, ớn lạnh nhiều vào buổi chiều tối. Số lượng bạch huyết cầu ăn phẩm eosin của người bệnh này lên cao đến 13,000 mili mét phân khối máu (13,000 mm3).
Sự chẩn định đúng bệnh và điều trị kịp thời với thuốc Albenza (albendazole) do lời khuyên của một ký sinh trùng gia thuộc Trung Tâm Kiểm Soát và Phòng Ngừa Bệnh Nhiễm Trùng đã chữa trị người du khách này hoàn toàn khỏi bệnh.
Abstract
Parasites live off their animal or human hosts, which provide them with food and shelter without reciprocal benefits. They wreak havoc with their hosts' life processes by destroying cells or releasing toxic substances, thereby posing a life-threatening health hazard.
This article discusses a serious case of parasitic attack suffered by a Vietnamese-American visitor to Vietnam. By eating an uncooked cobra heart, he had allowed the Gnathostoma spinigerum, a roundworm with a hooked head, to invade his stomach, and cause swelling in the liver area, hives in the legs, fevers, and chills that worsen in the evening. His eosinophil count reached an abnormally high level of 13,000 per cubic millimeter of blood.
A correct diagnosis and timely treatment with the drug Albenza (albendazole), recommended by a parasitologist at the Centers for Disease Control and Prevention, produced the final relief.
Background
CN and his wife Q had just returned from a visit to Viet Nam. They spent four days in Ho Chi Minh City, where the various foods they ate were well cooked. When they visited Hue, they enjoyed local specialties, which were also well cooked. Their travel took them to Ha Noi, then to the seaside resort of Nha Trang. It was here that they ate some raw shrimp dishes. CN also took a one-kilometer swim in the sea.
Back in HCM City, CN joined a group of men friends in a drinking party during which delicacies such as frog, field mice, lizard, and cobra were served. All of these were well cooked with the exception of the snake bile, which was consumed raw with rice wine. On the instigation of local friends, CN also ate a raw snake heart, on the theory that it is a kidney tonic and an aphrodisiac.
Development of the Infection
Four days after returning to the United States, CN took seriously ill, drained of his normally bubbling energy, and was confined to bed. He suffered from mild fever and his body temperature reached 103 degrees F. His condition was more tolerable in the morning than in the evening, when the hives broke out in his legs. There were nights when he felt pain in the upper right quadrant of the body, and chills that required overheating in his room and several layers of blanket to stabilize his condition. Antibiotics did not seem to work. His bodily functions, such as urinating and bowel movements, were normal. His skin and eyes did not show any yellowing effect. An examination of his ears, nose and throat (ENT) was normal. There was no stiff neck. The white blood cell count was only slightly elevated. A blood test to determine malaria infection turned out negative, although there was an unusually high leucocyte count of 26,000, more than half of which consisted of eosinophils.
Eosinophils (E) are white blood cells distinguished by the presence in their cytoplasm of coarse granules that stains orange red with Wright's or Giemsa stains. Although the function of eosinophil is poorly understood, it is known for its ability to ingest foreign particles ranging from pollen to impurities from pets. The eosinophils release various substances from their eosinophilic granules. These include major basic protein (MBP), cationic proteins, peroxidase, arylsulphatase B, phospholipase D and histaminase. The granule contents are capable of damaging a parasite's membrane.
If this reaction occurs in the respiratory tract, the patient will experience profuse eye tearing, red itchy eyes, a runny and irritated nose, and sometimes hard breathing symptomatic of asthma. The eosinophil level is particularly high in cases of infection by roundworms and tapeworms. In developed countries, where hygiene standards are high, this level rarely exceeds 300/mm3 of blood.
Diagnosis and Treatment
Dr. Pamela Nagami, a specialist in Infectious Diseases who treated CN, stated that his complete blood count with 13,000 E per mm3 was among the highest she had ever seen.
Dr. Nagami conducted a thorough review of CN's travel history, as described above, paying particular attention to his diet, sleeping, and bathing habits, because Viet Nam is known for tropical fever, typhoid fever and worm infection. Since CN turned up negative in malaria testing, and had taken antibiotics, her focus was on worms.
Of the four known filaria that infest the blood stream through mosquito bites, Viet Nam has two, which are prevalent in the north. In filiariasis, the female mosquito releases, depending on the timing of the bites (day or night) thousands of what are considered to be pre-larval stages, which still retain the egg membrane, referred to as microfilariae. In case of Wuchereria bancrofti, the larvae introduced in the human body by bites from the female mosquito make their way through the peripheral lymphatics to the larger vessels where they reach maturity. The adult worms damage the lymphatic valve system causing the lymph to drain to the extremities, and hence invading and swelling the subcutaneous tissues. This condition is known as elephantiasis, which is accompanied by high fever, chills, and a high E level. Since CN had no reddening or swelling of lymph nodes, Dr. Nagami eliminated filiariasis as a possible cause.
Next Dr. Nagami considered trichinosis, an infestation caused by ingestion of undercooked food. In this case the larvae could traverse the walls of the intestines and reach other muscles, where they cause abnormally high CPK (creatine phosphokinase) and E levels. Since CN's blood test did not show a high CPK level, trichinosis was also eliminated.
The third condition, schistosomiasis, a blood fluke which infests more than 200 million people around the globe, is caused by quarter- or half-inch-long worms with a complex life cycle, and carried primarily by fresh-water snails. Infestation does not take place by direct contact with the snails. Instead the larvae travel through fresh water and penetrate the skin of swimmers and farm workers. Although CN took a swim off the Nha Trang beach, the condition was not entirely out of the question since he also did eat raw shrimp. Nagami also considered Paragonimus westermani, a kind of flat lung fluke that might have been ingested along with raw fresh water crayfish or crab infected with metacercariae. Millions of Far Eastern inhabitants suffer from this condition, which cause chronic bloody coughs. CN did not have any coughs, and hence could not have paragonimiasis.
An important fact to note is that CN was the only person affected among others, including Q and his cousins, during their Viet Nam trip. The only difference is CN had eaten raw snake, which seems to indicate that parasites in snakes must be investigated. There are cases of incidental infestation through parasites. Two came to mind: Spirometra, a tape worm, and Gnasthostoma, a round worm, both carried by pets such as cats, dogs, and other mammals.
The Spirometra mansonoides causes a strange eye infection known as sparganosis. In Viet Nam, particularly in the countryside of the north and central regions, peasants of half a century ago would use poultice made from a frog's leg muscles to treat open wounds and eye diseases for its refreshing effects. The larvae would have a chance to infest the areas around the eyes. Eating a raw or undercooked infected frog, snake, or small mammal would expose humans to the same risk. The patient exhibits high E level and fever. When the infestation reaches the intestines and other tissues, it accounts for painful swelling. Under surgical procedure the gleaming white and slow-moving worms are found. CN could be infested by the Spirometra.
The last diagnostic test would involve the Gnathostoma spinigerum . The Gnathostoma sp., which can mature only among dogs and cats and certain wild mammals such as tigers, leopards, lions, minks, otters, opossums, and raccoons, is able by transmission through various agents from feces to cyclops to fish, frog or snake, to infest humans who ingest the latter raw or undercooked. The Gnathostoma sp. clings to the stomach walls of their hosts by means of hooks in their heads, and upon maturity lays eggs. Tiny-eyed cyclops in fresh water eat these eggs, and are in turn eaten by fish, frogs, and snakes. The parasitic eggs are thus transmitted from animal to animal.
When CN ate the snake's heart, the larvae were released through digestion into his stomach. And because CN is not a natural host, such as a dog or a cat, the larvae, which have an expected life of up to ten years, had to pass through his stomach to migrate into the abdominal cavity and aimlessly wander into his liver and other subcutaneous organs. If they reached the brain there is no telling what the consequences would be. CN exhibited all the signs of fever, pain in the liver area, hives, and one of the highest E levels ever recorded.
Finally Nagami appealed to the Centers for Disease Control and Prevention in Atlanta, where parasitologist Sue Partridge concurred with Nagami's diagnosis and suggested the anthelmintic albendazole (Albenza).
Although the CDC has no blood tests for gnathostomiasis, a research center in the School of Tropical Diseases in Bangkok, Thailand, has the facility for such tests under the direction of Dr. Wanpen Chaicumpa.
Due to bureaucratic procedures at the Bangkok Airport, two blood samples from CN had to be mailed to Dr. Wanpen Chaicumpa before he received the sample. While waiting for the test result, the drug albendazole was administered. After two days CN showed signs of progress. Although the E level was at 25,000, other tests for dengue fever, amebiasis ( Entamoeba histolytica ), and fecal inspection all turn up negative. As CN continued steady progress toward recovery, night fever began to abate.
About two weeks later, CN's wife reported to Nagami the appearance of a red swelling the size of a small egg on the left side of his stomach. A week later, the swelling was removed surgically. Under the microscope the two-centimeter-long hard sample showed live tissues filled with E. Deep under the skin is a tunnel running the length of the sample littered with dead tissues. There were no worms, no hooked heads, no cuticles, indeed, nothing at all. The quarter-inchlong worms had dug a tunnel through his tissues, and had apparently vanished without a trace, leaving behind a trail of E in hot pursuit.
Weeks later Dr. Wanpen Chaicumpa's tests came through. They showed positive results for Gnathostoma spinigerum under the Western blot analysis. As for the worms, Nagami conjectured that they had disappeared, killed by the drug albendazole. In fact, after several months CN's level of eosinophils has gradually become normal.
Conclusion
Thanks to the dedication and professional competence of Dr. Nagami and associates, and the help from the CDC, gnathostomiasis had been correctly diagnosed, the drug albendazole (Albenza) appropriately administered, and CN's health completely restored.
Comment
It is important when traveling to South America, Central Africa, the Middle East, India, and South East Asia to take all the immunizations recommended by the CDC, and to exercise caution about foods and drinks. Visitors to those areas should be vigilant about infectious diseases, such as malaria, cholera, typhoid fever, etc., as well as diseases caused by helminths, such as nematodes, flukes, and tapeworms, which can infest humans through raw or undercooked food. And if they experience discomfort upon their return home, they should immediately seek medical treatment and inform their physician of the places they have visited.
References
1. Nagami, Pamela, M.D., Maneater, Renaissance Books, Los Angeles, 2001, pp. 15-32.
2. Jong, Elaine C., The Travel and Tropical Medicine Manual, W.B. Saunders Co., Philadelphia, 1987.
3. Suntharasamai, P., M. Riganti, S. Chittamas, and Desakorn, "Albendazole Stimulators Outward Migration of Gnathostoma Spinigerum to the Dermis in Man", Southeast Asian Journal of Tropical Public Health, 23, No. 4, December 1992, pp. 716-22.
4. Nopparatana.C., W. Chaicumpa, P. Tapchaisri, P. Setasuban, and Y. Ruangkunaporn, "Towards a Suitable Antigen for Diagnosis of Gnathostoma Spinigera Infection", Indian Journal of Parasitology, 22, No. 8, December 1992, pp. 1151-56.
5. Kraivichian P, Kulkumthorn M, Yingyourd P, et al, "Albendazole for the treatment of human gnathostomiasis", Transactions of the Royal Society of Tropical Medicine and Hygiene (London), 86, No. 4, July-August 1992, pp.


Saturday, August 1, 2020

Tống Biệt. Tản Đà Nguyễn Khắc Hiếu. Farewell. SVĐG.




Tản Đà Nguyễn Khắc Hiếu (19 May 1889- 7 June 1939) was a Vietnamese poet, writer and playwright.
This poem is actually an aria from a hat cheo theater work that Tan Da wrote called "Thien Thai," meaning "T'ien T'ai Mountain," or "paradise." It's based on the story of two young Chinese scholars in the 1st century AD--Liu Chien and Juan Chao. They got lost while searching for medicinal plants in the vicinity of T'ien T'ai mountain. They followed the Peach Tree Spring and ended up in a paradise with beautiful fairy deities who became their lovers. After half a year they became homesick and although they knew they could never return to paradise, they decided to go back to the mortal realm. Upon returning they discovered that nearly three hundred years had elapsed. Tan Da's poem captures this multi-layered sense of time--the half year and single step contrast with the stones, moss and waters in their relentless natural processes with the thousand years of moon play. Paradise ultimately becomes a beautiful memory that must be left behind as they return to the mortal world.
(Note. There are two different versions on line 4, one said one step/một bước, another said one minute/một phút)
Tản Đà (19 tháng 5 1889 - 7 tháng 6 1939) tên thật là Nguyễn Khắc Hiếu. Ông là một nhà thơ, nhà văn và viết kịch nổi tiếng của Việt Nam.

Bài  Tống biệt với 13 hàng chữ  là bài từ khúc theo điệu Hoa Phong Lạc  trích từ vở chèo Thiên Thai do Tản Đà sáng tác năm 1922. Nội dung vở diễn tích hai chàng thư sinh là Lưu Thần và Nguyễn Triệu đời Hán, nhân Tết Đoan Ngọ (ngày mùng 5 tháng 5 âm lịch), vào núi Thiên Thai (Chiết Giang, Trung Quốc) hái thuốc bị lạc lối về. Hai chàng bất ngờ gặp được tiên nữ, rồi kết làm vợ chồng. Sống hạnh phúc được nửa năm thì cả hai cùng nhớ quê muốn về thăm. Các tiên nữ cho biết đây là cõi tiên, đã về trần thì không thể trở lại, song vẫn không giữ được hai chàng.
Lưu, Nguyễn về làng thấy quang cảnh khác xưa, hoá ra họ đã xa nhà đến bảy đời. Buồn rầu, hai chàng tìm đường trở lại Thiên Thai, thì không còn thấy các tiên đâu nữa. Kể từ đấy, họ cũng đi đâu biệt tích, không ai còn thấy nữa.

Tống Biệt
Tản Đà Nguyễn Khắc Hiếu

Lá đào rơi rắc lối Thiên Thai
Suối tiễn, oanh đưa, luống ngậm ngùi.
Nửa năm tiên cảnh,
Một phút trần ai,
Ước cũ, duyên thừa, có thế thôi.
Đá mòn, rêu nhạt,
Nước chảy, huê trôi,
Cái hạc bay lên vút tận trời,
Trời đất từ đây xa cách mãi.
Cửa động
Đầu non
Đường lối cũ
Ngàn năm thơ thẩn bóng trăng chơi.

FAREWELL

Peach leaves scattered on the Paradise way,
The spring and oriole regretfully bid good-bye.
Six months in Paradise,
One minute  Earth’s day.
Old wishes, short love, must I sight!
Stones wear, mosses fade,
Water flows, flowers fly,
The crane soars up the blue sky.
Heaven and Earth an eternal farewell say.
Cavern’s entrance
Mountain tops
On old paths
I take millennial strolls beneath perpetual moonlight.

Translated by SV Đàm Giang

Note.
Line 1,4, 9:  thai, ai, mãi.  ---------> way, day, say
Line  2,5, 7:  ngùi, thôi, trôi-------> bye, sight, fly
Line 8,13:     trời, chơi -------------> sky, moonlight


Farwell
With peach leaves scattered on the path to Paradise's mountains
The spring and the oriole regretfully bid farewell
After six months living in a wonderful paradise
I'm taking the first step back to earthly life.
Let old wishes and ephemeral love fade away.
Let the moss wither on the worn stone,
And the water carries off the flowers.
As the crane flies high in the firmament,
Let heaven and earth part forever
The old path
to the cave 's entrance  
and the mountain top
Leads me on my eternal leisurely moonlit stroll
Translated by SV Đàm Giang
Oct 22, 2002

Từ: Một Thi Loại Đặc Biệt. BS Trần Văn Tích.



Đây là vài đọan trích từ bài viết của BS Trần Văn Tích trên trang svqy.org số tháng 8-9 2016.


Từ là một thi loại đặc biệt

Từ là một thể loại thi ca cổ điển của Trung Hoa. Thoạt tiên chữ "từ" dùng để chỉ loại thơ có thể phối hợp với nhạc dùng để ca xướng. Sau này từ thoát ly khỏi âm nhạc và trở thành một văn thể độc lập. Giống như luật thi, từ được qui định chặt chẽ về đặt câu, số chữ, bằng trắc, gieo vần nhưng đặc trưng nhất của từ là câu dài ngắn không đều nên từ còn được gọi là trường đoản cú thi. Từ manh nha thời Nam triều, hình thành ở đời Đường, thịnh hành ở đời Tống. Từ sản sinh sớm nhất trong dân gian, đến đời Đường bắt đầu có văn nhân sáng tác từ, như bài Ức Tần nga tương truyền do Lý Bạch sáng tác hoặc bài Trúc chi từ mà Lưu Vũ Tích là tác giả.

Từ, như đã nói, khác thơ Đường ở chỗ có câu dài câu ngắn, khác Nhạc phủ ở cách luật hết sức nghiêm ngặt, khác thơ cổ phong ở số chữ cố định. Từ có nhiều điệu. Điệu ngắn nhất là Trúc chi từ,  chỉ có mười bốn chữ; điệu dài nhất là Oanh đề từ, có hai trăm bốn mươi chữ. Có bài từ dài hơn hai trăm bốn mươi chữ - ví dụ bài từ theo điệu Ỷ la hương - nhưng thực ra đó là những điệu gồm nhiều đoạn với công thức hoặc hoàn toàn giống nhau hoặc khác hẳn nhau. Có những câu trong bài từ rất dài; mười hai, mười ba chữ; có câu lại chỉ gồm một chữ duy nhất. Tuy nhiên mỗi điệu từ thường có những biến thể.

Trong thơ Đường luật và ở câu thất ngôn, chữ thứ nhất và chữ thứ ba không bắt buộc phải theo tiết điệu bằng trắc: nhất tam bất luận là vậy; thậm chí có khi chữ thứ năm cũng thoát khỏi luật lệ bằng trắc; ta có nhất tam ngũ bất luận. Bài từ, nhìn chung, không chấp nhận lệ bất luận theo cung cách đó: từ luật về tiết điệu hết sức chặt chẽ.
…
Từ là tổng hoà thi và nhạc vì gốc gác của từ vốn là chốn thanh lâu và các chuyên viên trình diễn từ đầu tiên là giới kỹ nữ. Nhà thơ đến xóm bình khang tìm vui với giai nhân và soạn từ khúc cho người đẹp hát. Đó là một lề lối sinh hoạt rất quen thuộc vào các đời Đường, Tống, Ngũ Đại. Nhưng rồi dần dà từ tự tách rời khỏi âm nhạc và trở thành một thể thơ mới tự do với câu ngắn câu dài. Nó không còn là một nhạc thức, nó trở thành một thi loại và đến thời điểm này thì, cũng vẫn như thơ, từ được viết ra không phải để hát nữa (tụng nhi bất ca).
…
Dịch từ không phải là dịch thơ

Mỗi một bài từ đều được viết theo một nhạc phổ mà thuật ngữ chuyên môn gọi là từ phổ và công việc đặt lời ca cho từ phổ gọi là điền từ. Nếu có người muốn chuyển một bài từ sang một ngôn ngữ khác một cách đứng đắn và trung thực thì dịch giả cũng phải làm công việc điền từ trong ngôn ngữ mới. 
…
Trần Văn Tích
*

TỐNG TỪ. Nguyễn Văn Sâm.


Hán phú, Đường thi, Tống từ, Nguyên khúc.

Sau đây là bài nói về thời TỪ nổi tiếng vào đời Tống của tác giả Nguyễn Văn Sâm.

Văn chương Trung Hoa có câu thiệu nổi tiếng ‘Hán phú, Đường thi, Tống từ, Nguyên khúc’, để chỉ bốn thể loại văn học thạnh hành vào bốn triều đại của đất nước nầy. Nói thạnh hành vì khi nói Hán phú không phải do phú xuất hiện vào đời Hán mà vì văn nhân đời Hán thích làm phú và làm phú hay. Cũng vậy các nhóm chữ Đường thi, Tống từ, Nguyên khúc, có nghĩa là thơ luật thịnh hành đời Đường, từ nổi bật đời Tống, và khúc lên cao điểm đời Nguyên.
Nhưng bốn thể loại trên qua tới Việt Nam và tạo ảnh hưởng mạnh lên văn học Việt chỉ có hai thứ: Nhà Nho Việt thích làm phú và thi (thơ Đường) mà lơ là với  thể khúc và thể từ.
Lý do là vì hai thể loại sau dính dáng nhiều đến ca nhạc. Phú để đọc, thi để ngâm, khúc và từ để ngân nga, để hát. Riêng từ thì bên Trung Hoa phát triển độ 1000 thể điệu, mỗi điệu sanh thành bắt đầu bằng bài từ đầu tiên viết theo thể nầy. Nói cho dễ hiểu, chúng như những thể loại bài ca Mẫu Tầm Tử, Xàng Xê, Lý Con Sáo, Khổng Minh Tọa Lầu, Vọng Cổ…. làm cái nền khuôn nhạc cho người sau trong các bài ca của cổ nhạc Miền Nam.
Nhạc Hoa khác với nhạc Việt do nhiều ngữ âm họ có ta không, và nghịch lại, cho nên những gì hễ dính dáng tới nhạc thì không tạo ảnh hưởng nhiều ở Việt Nam. Vì vậy khúc và từ có mặt ở vùng đất nầy một cách mờ nhạt đến nỗi người học văn chương biết rất ít về khúc và từ trong khi rành, thích phú và thi.
Từ đó nhà Nho Việt làm phú, làm thi bằng Hán văn sành đến người Trung Hoa phải nể phục. Sự dịch thuật hai thể loại nầy từ những tác phẩm của văn nhân Trung Hoa phải nói là vô vàn.
Trong khi đó ta ít thấy tác giả Việt Nam sáng tác thể loại từ bằng Hán văn, mấy thập niên đầu của thế kỷ 20 mới có lác đác vài người làm từ bằng quốc ngữ cũng như không thấy ai dịch từ và dịch cả mấy trăm bài như thường làm ở  Đường thi.
Hình như bài từ đầu tiên của Việt Nam là bài Vương lang quy của Khuông Việt Đại Sư 匡越大師 làm theo điệu Nguyễn lang quy, khi tiễn sứ nhà Tống là Lý Giác về Trung quốc. Vì Lý Giác sống vào thời cực thịnh của từ nên hai người trao đổi với nhau bằng thể loại nầy:
Tường quang, phong hảo, cẩm phàm trương祥光風好錦㠶張
Thần tiên phục đế hương神仙復帝鄉
Thiên trùng vạn lý thiệp thương lương千重萬里涉滄浪
Cửu thiên quy lộ trường九天歸路長
Nhân tình thảm thiết đối ly trường人情慘切對離觴
Phan luyến tinh tinh lang攀戀星星郎
Nguyện tương thâm ý vị Nam cương 願將深意為南強
Phân minh báo ngã hoàng分明報我皇
Bản dịch của Trúc Cư đáng để ý vì những ưu điểm của nó, giữ được nhạc điệu:
Vương lang quy: (theo điệu Chàng Nguyễn trở về)
Trời quang gió thuận đẩy căng buồm,
Anh trở lại quê hương.
Nghìn trùng xa cách lời khôn xiết,
Một thân vạn dặm trường.
Biệt ly khiến lòng tôi đau quặn,
Luyến tiễn anh lên đường.
Xin anh hảo ý tâu thiên tử,
Một lòng với Nam phương.
Lịch sử lâu dài và phong phú của từ Trung quốc để lại nhiều bài từ hay, cảm động do nói được tình ý thâm sâu của tác giả. Bài thường được nhắc đến là bài Túy Hoa Âm 醉花陰của nữ thi nhân Lý Thanh Chiếu 李清照
Bạc vụ nùng âm sầu vĩnh trú, 薄霧濃雲愁永晝
Thụy não tiêu kim thú, 瑞腦銷金獸
Giai tiết hựu trùng dương, 佳莭又重陽
Ngọc chẩm sa trù, 玉枕紗廚
Bán dạ lương sơ thấu, 半夜涼初透
Đông ly bả tửu hoàng hôn hậu, 東籬把酒黄昏後
Hữu ám hương doanh tụ 有暗香盈袖
Mạc đạo bất tiêu hồn, 莫道不銷魂
Liêm quyển tây phong, 𤎉卷西風
Nhân tỷ hoàng hoa sấu 人比黃花瘦
Tôi nghĩ bản dịch của Trúc Cư ngoài sự thấu đáo về nội dung, sẽ giúp người đọc hiểu hơn về thể loại từ khi để ý đến âm điệu của nó:
Túy hoa âm (điệu say dưới bóng hoa)
Sương mỏng mây mù ngày tẻ nhạt
Lư đồng trầm hương tắt
Lại đến tiết trùng dương
Rèm kín gối êm
Lạnh nửa đêm thấu cật.
Dậu đông đến chiều vàng say khướt 
Tay áo vương hương ngát
Đừng tưởng gã vô tình
Gió vén rèm thu
Người lẫn hoa ủ dột
Cách đây 4 năm tôi ngạc nhiên trong thích thú theo dõi từng kỳ những bài từ dịch rất lưu loát của dịch giả Trúc Cư, mà mình không biết là ai, đăng trên trang mạng của hội cựu Quân Y VNCH. Sau nầy mới biết đó là Bác sĩ Nguyễn Đương Tịnh, ông sau hai năm bị tù ‘cải tạo’ sang định cư ở Pháp nhờ sự can thiệp của một cơ quan quốc tế. Ngạc nhiên không phải chỉ vì thời nay còn có người dịch từ mà vì những bản dịch của ông xuất thần, đúng nghĩa, lột được ý, hiếm khi thêm hay bớt chi tiết và nhứt là bảo toàn được âm điệu của nguyên tác. Tôi bàng hoàng khi đọc từng bài bản dịch của ông, rồi đi đến kết luận đây là một người có tâm hồn thơ đã thấu hiểu cái tinh túy của loại thơ khó nuốt nầy.
Dịch thơ Đường khó vì ngoài việc giữ gìn niêm luật còn có những chi tiết nhỏ như thanh thoát, hiểu ý tác giả, thấu đáo từ ngữ, không ‘cương’ để diễn dịch theo ý mình…, dịch từ, như đã nói, khó hơn một bước, là phải giữ được cái không khí nhạc của nguyên tác. Dịch giả Trúc Cư đạt được những điều đó, khiến cho người đọc lĩnh hội được nhiều điều về mặt kiến thức cũng như mặt thưởng thức nghệ thuật.
Có thể có người nói sẽ rằng, lúc nầy, chuyện cá ngộ độc chết đầy biển từ nước thải Vũng Áng, chuyện nhân dân trong nước khi đòi hỏi bất kỳ thứ gì thuộc quyền lợi cơ bản của người dân đều bị đánh đập trù dập, chuyện Trung quốc tấn công Việt Nam đủ mọi mặt từ trước mặt cũng như sau lưng, thì dịch thơ Đường, dịch từ khúc là chuyện lạc dòng lịch sử, không giống ai.
Tôi nghĩ ta nên phân biệt văn hóa và chánh trị, phân biệt văn hóa đáng khen ngàn xưa của một nước và chánh sách đáng chê hiện tại của nhà cầm quyền nước đó.  Việc tìm hiểu bất kỳ những thứ gì về văn hóa, văn học của Trung quốc, của Pháp quốc…, do vậy, cũng là điều đáng được khích lệ.
Cái ích lợi đầu tiên của những công trình có thể bị một số người coi như lạc điệu đó là giúp ta có thêm kiến thức về những vấn đề văn hóa của một đất nước chúng ta cần tìm hiểu.
Cũng nên nhắc thêm là Bác sĩ Nguyễn Đương Tịnh ngoài chuyện dịch từ ông là người rất ‘đứng trong thời thế’ khi viết/in hai tập hồi ký Tìm Lại Dĩ Vãng (Pháp quốc, 1999) trong đó lập trường và nhận xét của ông là những yếu tố quí giá để ta định trị những nhóm người nào có công hay có tội với lịch sử bi thương hơn nửa thế kỷ gần đây của dân Việt.
Tóm lại, con người của Bác Sĩ Nguyễn Đương Tịnh khiến cho ta mến trọng và quyển từ khúc Việt dịch ‘TỐNG TỪ, phiên âm, dịch nghĩa, minh họa’ của Trúc Cư hữu ích, đáng đọc về mặt thưởng thức cũng như chuyên môn.

Nguyễn Văn Sâm
(Victorville, CA, tháng 6, 2016)

Luật Bằng Trắc trong thơ Đường Luật. TNĐG. Đỗ Chiêu Đức..



Cuối tuần xin bàn chút chuyện thi thơ.

Quy luật làm một bài thơ Đường về luật bằng trắc chúng ta có thể tìm hiểu trên internet. Tuy nhiên sự liên hệ giữa những chữ Việt có dấu và chữTrung Hoa  thì cá nhân tôi và có thể nhiều bạn không nắm vững vấn đề.  
Nhân có câu giải thích của một thi nho gia mà tôi thấy có thể giúp những ai chú ý đến thơ Đường, nên xin mang lên mời đọc, với sự chấp thuận của tác giả bài viết.

Ai có ý kiến , tôi xin hoan hỷ đón đọc 

TN Đàm Giang.

**
Câu hỏi:
…thăc mắc làm sao loại thơ thơ Đường lại làm theo luật của 6 dấu Huyền, Sắc, Hỏi,Ngã, Nặng, và không dấu của chữ Quốc Ngữ VN ?". 

 Trả lời của ông Đỗ Chiêu Đức
   Câu hỏi rất hay, LUẬT được đặt ra từ đời nhà Đường (618-907) gần 1500 năm trước, và ở tuốt tận bên Tàu, thì làm sao có thể áp dụng vào thành luật trong ngôn ngữ Việt Nam và nhất là trong chữ Quốc ngữ hiện tại với sáu thanh : sắc, huyền, hỏi, ngã, nặng và không dấu ?!

         Thắc mắc trên có liên quan mật thiết với Ngữ Âm Học, rất nhiêu khê và rắc rối. Ở đây tôi chỉ trả lời vắn tắt ngắn gọn cho dễ hiểu là : 

     * Tiếng Việt và tiếng Hoa đều là tiếng nói Đơn Âm. Mỗi tiếng biểu một ý, chớ không phải phát ra từng tràng dài mới biểu được một ý.
     * Về Âm Sắc, giọng điệu lên xuống của tiếng nói cũng giống nhau, nên có thể áp dụng Luật Bằng Trắc của Thẩm Ước 沈約 từ đời Đường ở bên Tàu vào trong tiếng nói Việt Nam để hình thành "Thơ làm theo luật Đường của tiếng Việt". Cụ thể là :

       - Về THANH SẮC (dấu giọng) : Tất cả những tiếng nói Quảng ,Tiều, Phước Kiến, Hải nam, Quan Thoại... đều có 4 dấu giọng chính và một dấu giọng phụ là Khinh Thanh như sau :

            ÂM 陰, DƯƠNG 陽, THƯỢNG 上, KHỨ 去 và KHINH THANH.

       - Tiếng Việt ta ngày xưa cũng phân biệt Dấu Giọng như tiếng Hoa. Sau này khi chữ Quốc Ngữ hình thành, đăt ra 6 dấu giọng là :

            SẮC,   HUYỀN,   HỎI (NGÃ),  NẶNG  và  KHÔNG DẤU.

Ta thấy :
            - Tiếng Hoa nói là có 4 dấu giọng nhưng thực ra là 5 (khinh thanh). 
            - Ta nói là có 6 dấu, nhưng HỎI và NGÃ gần như nhau, nên cũng chỉ có 5. 

Khi áp dụng vào Luật BẰNG TRẮC của thơ Đường thì :

       * Tiếng Hoa :  Thanh BẰNG là : ÂM, DƯƠNG và KHINH THANH.
                            Thanh TRẮC là : THƯỢNG và KHỨ.

       * Tiếng Việt : Thanh BẰNG là : Dấu HUYỀN và KHÔNG DẤU.
                           Thanh TRẮC là : Các dấu SẮC, HỎI (NGÃ) và NẶNG.  

       Nói chung là Tiếng Việt và Tiếng Hoa giống nhau về ÂM SẮC, ÂM ĐIỆU... nên có thể áp dụng Luật Bằng Trắc của Tiếng Hoa vào Tiếng Việt một cách rất tự nhiên và thuận lợi, không có khó khăn gì cả, mà còn ngược lại nữa là đằng khác ! Vì trong thực tế, người Hoa rất khó phân biệt thanh BẰNG và thanh TRẮC, chỉ những sinh viên khoa Văn, hay những nhà nghiên cứu, học giả, nhà thơ... mới phân biệt được BẰNG TRẮC một cách rất vất vả; Chớ không dễ dàng như chữ Quốc Ngữ của ta hiện nay, cứ KHÔNG DẤU hay DẤU HUYỀN là thanh BẰNG, còn lại đều là TRẮC tuốt luốt !!!

      Vài chục hàng góp ý, rất mong giải tỏa được phần nào thắc mắc về Luật Thơ Đường Luật.

      Kính chúc luôn luôn VUI VẺ, MẠNH KHỎE trong mùa Covid-19 nầy !

                                                                                                    Đỗ Chiêu Đức